Yashash ruxsatnomasi va fuqarolik qanday olinadi?

Boshqa davlatda doimiy yashaydigan chet el fuqarosi ichki ishlar organining migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish boʻlinmasiga shaxsan murojaat qiladi. Ruxsatnoma faqat Prezident tasdiqlagan toifalarga kiruvchi shaxslarga beriladi. Aynan shu shaxslar yashash joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtish huquqiga ega. Bu qoida roʻyxatdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi qonunning 17-moddasida belgilangan.

Yoʻq. Nikoh tuzilishi yoki bekor qilinishi er-xotinning fuqaroligini oʻz-oʻzidan oʻzgartirmaydi. Bu Fuqarolik toʻgʻrisidagi qonunning 8-moddasida belgilangan. Nikoh oilaviy aloqani tasdiqlaydi, ammo organ tegishli toifa, turar joy va hujjatlarni baribir tekshiradi.

Doimiy yashovchi chet el fuqarosining kartasi odatda besh yilga, lekin milliy pasport amal qilish muddatidan oshmagan davrga beriladi. Oltmish yoshdan keyin muddat oʻn yil boʻlib, pasport muddati baribir hisobga olinadi. Bolalar uchun yoshga qarab alohida muddatlar 10-moddada belgilangan.

Toʻliq hujjatlar qabul qilingach, tekshiruv va xulosa tayyorlash bir necha bosqichda amalga oshiriladi. Har bir bosqich uchun oylar bilan hisoblanadigan ichki muddatlar bor. Materiallarni koʻrib chiqishning umumiy muddati bir yildan oshmasligi kerak. Hujjatlar toʻliq yoki toʻliq emasligi esa uch ish kunida tekshiriladi. Bu muddatlar 40 va 41-moddalarda koʻrsatilgan.

Qonunda “sabab bor ekan, ruxsat berilishi shart” degan umumiy qoida yoʻq. Qonun Prezident tasdiqlaydigan toifalar roʻyxatiga havola qiladi. Shu sababli hujjat yigʻishdan oldin migratsiya boʻlinmasidan roʻyxatning aynan qaysi bandi vaziyatingizga mos kelishini yozma ravishda aniqlang. Eski “doimiy propiska” haqidagi tavsiyalar yangi qonun boʻyicha amaldagi tartibga mos kelmasligi mumkin.

Nikoh va yaqin qarindoshlik mamlakatda yashovchi er, xotin, ota-ona yoki bola bilan aloqani tasdiqlaydi. Lekin ular doimiy yashash ruxsatnomasining oʻrnini bosmaydi. Uy egasining roziligi faqat muayyan manzil boʻyicha roʻyxatdan oʻtish imkonini tasdiqlaydi, migratsiya asosini bermaydi. Manzil boʻyicha roʻyxatga turish uyga mulk ulushini ham yaratmaydi. Bu 22-moddada aniq aytilgan.

Mehnat shartnomasi odatda qonuniy vaqtincha turish va ishlash uchun asos boʻladi. Ammo u oʻz-oʻzidan doimiy yashash huquqini bermaydi. Istisno tariqasida, shaxs maxsus toifaga kirishi yoki vakolatli davlat tashkiloti uning nomidan iltimosnoma berishi mumkin. Shuning uchun lavozim nomini emas, toifalar roʻyxatidagi aniq bandni tekshiring.

Yirik investorlar uchun maxsus qoida bor. Tovar ishlab chiqarish yoki xizmat koʻrsatish korxonasiga kamida uch million AQSh dollari kiritgan chet el fuqarosiga ID-karta soddalashtirilgan tartibda oʻn yilga beriladi. Bu tartibdagi ayrim imkoniyatlar uning oila aʼzolariga ham tatbiq etiladi. Investitsiya miqdori va muddat ID-karta haqidagi nizomda belgilangan. Oddiy uy xaridi yoki kichik investitsiya bunday asos hisoblanmaydi.

Doimiy yashovchi chet el fuqarosini manzil boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazish uchun mulkdor uy-joy berishga roziligini taqdim etadi. Har ikki taraf shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarini koʻrsatadi. Bola yoki vasiylikdagi shaxs uchun tugʻilganlik va vasiylik hujjatlari ham qoʻshiladi. Toʻliq hujjatlar qabul qilingach, roʻyxat masalasi bir ish kunidan kechiktirmay hal qilinadi. 15-moddadagi bu qisqa muddat faqat manzil boʻyicha roʻyxatga tegishli, butun doimiy yashash ruxsatnomasi tekshiruviga emas.

ID-karta olish huquqi paydo boʻlgach, ariza, milliy pasport, avvalgi karta yoki yashash guvohnomasi va kvitansiya kerak boʻladi. Tegishli hollarda tugʻilganlik yoki fuqarolik oʻzgargani haqidagi hujjat ham taqdim etiladi. Belgilangan toʻliq hujjatlar qabul qilingach, karta nizomga koʻra bir ish kunida rasmiylashtiriladi. Bu dastlabki migratsiya tekshiruvi ham bir kunda tugaydi degani emas.

Davlat boji stavkalari Davlat boji toʻgʻrisidagi qonun ilovasida berilgan. ID-karta va roʻyxat boji hujjatni olishdan oldin, fuqarolik boʻyicha boj esa arizani topshirishdan oldin toʻlanadi. Bu 22-moddada belgilangan. Imtiyoz, konsullik tarifi yoki BHM oʻzgarishi mumkinligi sababli organ bergan hisobni ishlating.

Doimiy yashovchi chet el fuqarosi Oʻzbekistonda doimiy yashash va manzil boʻyicha roʻyxatdan oʻtish huquqiga ega boʻladi. ID-karta uning shaxsi va yashash joyi roʻyxatini tasdiqlaydi. Yashash joyi oʻzgarsa, doimiy yashovchi chet el fuqarosi oʻn ish kunida yangi manzil boʻyicha roʻyxatdan oʻtishi shart. Qoida 7-moddada bor.

Doimiy yashovchi chet el fuqarosiga mehnat faoliyati huquqini alohida tasdiqlash talab etilmaydi. U umumiy ruxsat tartibidan Bandlik toʻgʻrisidagi qonunning 110-moddasi bilan chiqarilgan. Ammo karta faqat fuqarolar egallashi mumkin boʻlgan lavozimlarni ochmaydi va fuqarolikning oʻzi emas.

Doimiy yashovchi chet el fuqarolari qonunchilikda belgilangan shartlar asosida pensiya olish huquqiga ega. Boshqa ijtimoiy toʻlovlar faqat ID-karta borligi uchun berilmaydi. Har bir dastur daromad, oila tarkibi, ish staji, roʻyxat va boshqa mezonlarni alohida tekshiradi.

Umumiy tartibda avvalgi davlat fuqaroligidan chiqish va yashash hujjati olingan kundan boshlab Oʻzbekistonda uzluksiz besh yil yashash talab etiladi. Shuningdek, qonuniy daromad manbai, Konstitutsiyaga rioya qilish majburiyati va davlat tilini muloqot uchun yetarli darajada bilish kerak. Bir yil ichida xorijda boʻlish muddati bir yuz sakson uch kundan oshmasa, yashash uzluksiz hisoblanadi. Bu shartlar 19-moddada berilgan.

Nikohga oid uch yillik istisno faqat fuqaroligi boʻlmagan shaxsga tegishli. Buning uchun u Oʻzbekiston fuqarosi bilan nikoh tuzganidan keyin turmush oʻrtogʻi bilan mamlakatda uzluksiz uch yil yashagan boʻlishi kerak. Bu har qanday chet el fuqarosi uchun “nikoh boʻyicha soddalashtirilgan fuqarolik” degani emas.

Kelib chiqish boʻyicha soddalashtirilgan tartib vatandoshga qoʻllanadi. Buning uchun uning toʻgʻri yuqori shajaradagi qarindoshi Oʻzbekiston fuqarosi boʻlishi va mamlakatda yashashi kerak. Arizachidan qonuniy daromad, Konstitutsiyaga rioya qilish majburiyati va davlat tilini bilish ham talab etiladi. Ijobiy xulosadan soʻng avvalgi fuqarolikdan chiqishni rasmiylashtirish uchun kafolat xati beriladi. Bu qoida 20-moddada bor.

Ilgari Oʻzbekiston fuqarosi boʻlgan va qonundagi istisno holatlariga tushmaydigan shaxs fuqaroligini tiklashi mumkin. 22-moddaga koʻra, tiklash bir martadan ortiq boʻlmaydi. Ariza Oʻzbekistonda ichki ishlar organiga, xorijda esa konsullikka shaxsan beriladi.

Nikoh guvohnomasi, birga yashash dalillari, turmush oʻrtogʻining hujjatlari va uy-joy maʼlumotlarini tayyorlang. Migratsiya organidan yashash uchun qaysi toifa bandi qoʻllanishini soʻrang. Fuqarolikda uch yillik istisno faqat fuqaroligi boʻlmagan shaxsga tegishli ekanini unutmang.

Toʻgʻri yuqori shajaradagi qarindoshgacha tugʻilganlik va familiya oʻzgargani haqidagi hujjatlar zanjirini yigʻing. Soddalashtirilgan fuqarolik uchun u Oʻzbekiston fuqarosi boʻlishi va mamlakatda yashashi kerak; uzoq ajdodning tugʻilgan joyi oʻzicha yetarli emas.

Avval qonuniy mehnat va migratsiya maqomini rasmiylashtiring. Keyin lavozim yoki iltimosnoma beruvchi tashkilot doimiy yashash uchun maxsus toifaga tushadimi, tekshiring. Oddiy mehnat shartnomasi yashash ruxsatini vaʼda qilmaydi.

Mulk huquqi manzil va mulkiy aloqani koʻrsatadi, lekin doimiy yashash ruxsatnomasini almashtirmaydi. Manzil roʻyxati va migratsiya asosi ikki xil qarordir. Uy xaridi fuqarolikni ham avtomatik bermaydi.

Almashtirishni kechiktirmang: chet el fuqarosi ID-kartasi milliy pasport muddatidan uzoq boʻlmaydi. Pasport muddati tugagach olti oy ichida uni almashtirmaslik karta bekor qilinishiga sabab boʻlishi mumkin. Bu nizomning 22-bandida koʻrsatilgan.

Yozma qaror, huquqiy norma va haqiqiy sababni talab qiling. Ruxsatnoma, manzil roʻyxati va ID-karta boʻyicha rad javoblarini aralashtirmang. Qaror yoki harakat ustidan yuqori turuvchi organga yoxud maʼmuriy sudga shikoyat qilish mumkin.

Uzrli sababsiz uch yildan ortiq mamlakatga qaytmaslik ID-karta bekor qilinishiga olib kelishi mumkin. Davolanish, oʻqish, ish yoki boshqa uzrli sabab dalillarini saqlang va ketishdan oldin xabardor qilish tartibini migratsiya organidan aniqlang.

Ilgari fuqarolik boʻlganini va uning tugash asosini tasdiqlang. Asos qonundagi istisnolarga kirsa, tiklash mumkin emas; aks holda tegishli hujjatlar bilan iltimosnoma bering va fuqarolikni faqat bir marta tiklash mumkinligini hisobga oling.

Hujjat xorijga doimiy yashashga ketilganda, uzrli sababsiz uch yildan ortiq qaytilmaganda, shaxsiy ariza berilganda, shaxs chiqarib yuborilganda yoki Oʻzbekiston fuqaroligi olinganda bekor qilinishi mumkin. Muddati tugagan pasportni uzoq vaqt almashtirmaslik, yolgʻon maʼlumot yoki soxta hujjat taqdim etish ham bunga sabab boʻladi. Toʻliq roʻyxat 11-moddada berilgan. Manzil, pasport yoki safar bilan bogʻliq holat oʻzgarsa, faqat vizani emas, doimiy maqomning amal qilishini ham tekshiring.

Bu sahifa jismoniy shaxsning shaxsiy migratsiya maqomi uchun. Ish beruvchi mehnat rasmiylashtiruvining oʻz qismi uchun javob beradi, ammo vakolatli organ oʻrniga yashash ruxsatnomasi yoki fuqarolikni vaʼda qila olmaydi.