Propiska qanday olinadi?

Yashash joyi — odam doimiy yoki asosan yashaydigan uy-joy, turgan joyi esa vaqtincha yashaydigan manzil. Fuqaro turgan joyi boʻyicha mulkdor yoki shartnomada koʻrsatilgan muddatga, ammo koʻpi bilan bir yilga roʻyxatdan oʻtkaziladi. Doimiy roʻyxati yoʻqligining oʻzi vaqtincha roʻyxatga olishni rad etishga asos boʻlmaydi.

Ha, qonunda YIDXP orqali elektron ariza berish nazarda tutilgan; YIDXP — my.gov manzilidagi Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali. Odatdagi tartibda arizani roʻyxatdan oʻtuvchi va uy-joy mulkdori yoki barcha mulkdorlar tasdiqlaydi. Natijada elektron va/yoki qogʻoz shaklida roʻyxatdan oʻtganlik toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma beriladi.

Bola ota-onasi yoki ulardan birining manziliga roʻyxatdan oʻtkazilganda mulkdorning alohida roziligi talab etilmaydi. Yangi tugʻilgan bolani roʻyxatga olish uchun fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) tizimidagi maʼlumotlar «Manzil»ga avtomatik yuboriladi. Avtomatik yozuv paydo boʻlmasa, uy egasidan ortiqcha rozilik olish oʻrniga tugʻilish maʼlumoti va ota-onaning manzilini tekshirish kerak.

Yoʻq, roʻyxatga olish mulk huquqini vujudga keltirmaydi. Qarindoshni roʻyxatga qoʻyishga rozilik hadya, oldi-sotdi shartnomasi yoki mulk olishning boshqa asosini almashtirmaydi. Uy-joydan foydalanish va unga egalik qilish alohida masalalar: yashash haqidagi nizoni faqat roʻyxat maʼlumotnomasini koʻrsatish bilan hal etib boʻlmaydi.

Bu material manzilini oʻzgartirayotgan, bolasini roʻyxatga qoʻyayotgan yoki kvartira ijaraga olayotgan fuqaro uchun. Roʻyxatga olish ruxsat berish xususiyatiga ega emas. Qonunchilikda boshqacha qoida boʻlmasa, manzil haqidagi yozuvning yoʻqligi huquq va erkinliklarni cheklashga asos boʻlmaydi. Shunga qaramay, oʻz vaqtida roʻyxatdan oʻtish majburiyati saqlanadi. Eski manzildagi yozuv yangi turgan joy boʻyicha roʻyxatning oʻrnini bosmaydi.

Amalda koʻchib kelgandan keyin murojaat qilinadi: muddat oʻn ish kuni. Bu fuqaroning murojaat qilish muddati, arizani koʻrib chiqish davomiyligi emas. Uni xizmat muddati bilan qoʻshib, arizani kechroq topshirish mumkin deb hisoblamang. Boshqa davlatda doimiy yashovchi chet el fuqarolari uchun alohida tartib bor; ushbu yoʻriqnoma chet ellik sayyohni roʻyxatga olishni tushuntirmaydi.

Roʻyxatga olishda odatda uy-joy umumiy maydonining ijtimoiy normasi tekshiriladi. Uni hududiy organlar belgilaydi, ammo norma bir kishiga 16 kvadrat metrdan kam boʻlishi mumkin emas. Nogironligi boʻlgan va oʻrindiqli aravachadan foydalanadigan shaxs uchun shu normada kamida 23 kvadrat metr belgilangan. Shu sabab barcha kvartiralar uchun bir xil ruxsat etilgan yashovchilar soni yoʻq. Uy-joyning umumiy maydoni, mahalliy norma va koʻchib kirish asosi hisobga olinadi.

Yashash joyi boʻyicha roʻyxatga olishda qonun oila aʼzolari uchun istisnolarni belgilaydi. Toʻliq roʻyxatga bir-birining manziliga roʻyxatdan oʻtuvchi er-xotin; ota-ona va bolalar; bobo, buvi va nevaralar; vasiy, homiy yoki tutingan ota-ona manzilidagi vasiylikdagi va oilaga tarbiyaga olingan bolalar; bir-birining manzilidagi aka-uka va opa-singillar; jazoni oʻtash joyidan ozod boʻlib, hukm qilinishidan oldin yashagan oilasi, qarindoshlari yoki boshqa shaxslar manziliga qaytganlar kiradi. Har bir holatda tegishli asos tasdiqlanadi; odamni shunchaki qarindosh deb atash yetarli emas.

Yashash joyi boʻyicha roʻyxatga olish uchun shaxsan murojaat yoki portal tanlanadi. Quyidagi ketma-ketlik mulkdorning uyiga odatiy koʻchib kirish uchun; ijara boʻyicha xususiyatlar alohida keltirilgan.

Shaxsan murojaat qilganda mulkdor yoki barcha mulkdorlarning ariza-roziligi va ularning pasporti, yashash guvohnomasi yoki ID-kartasi kerak. Roʻyxatdan oʻtuvchining pasporti yoki ID-kartasi ham taqdim etiladi. Arizaga kiritilgan oʻn olti yoshga toʻlmagan bola uchun tugʻilganlik guvohnomasi yoki shaxsni tasdiqlovchi boshqa hujjat kerak. Vasiylikdagi yoki tarbiyaga olingan bola uchun vasiylik, homiylik yoxud patronat kelishuvi hujjati ham talab etiladi. Bu roʻyxat aynan mazkur tartibga tegishli; oiladagi barcha qarindoshlarning hujjatini olib kelish shart emas.

Mulkdor kela olmasa, notarial tasdiqlangan rozilik berishi mumkin. Elektron murojaatda ariza beruvchi va mulkdorlar soʻrovnomani foydalanuvchini identifikatsiya va verifikatsiya qilish vositalari orqali tasdiqlaydi. Birovning imzosi tushirilgan oddiy surat bunday tasdiqni almashtirmaydi. Toʻlovdan oldin, ayniqsa mulkdorning bir nechta obyekti boʻlsa, ariza kerakli kvartiraga tegishli ekanini tekshirish maqsadga muvofiq.

Turgan joy boʻyicha tayanch yoki mahalla huquq-tartibot punkti va «E-xabar berish» tizimidan ham foydalaniladi. Mehmonxona yoki statsionar davolash muassasasida «E-mehmon» orqali masʼul xodim roʻyxatga oladi. Bu usullar xususiy ijarachi kvartirani mehmonxona sifatida roʻyxatdan oʻtkazishi kerakligini anglatmaydi.

Bazaviy hisoblash miqdori (BHM) — davlat boj va jarimalarni hisoblash uchun belgilagan baza. Amaldagi BHM 440 000 soʻm. Toʻlovni hisoblash uchun uni koʻrsatilgan ulushga koʻpaytiring.

Roʻyxatsiz yashagan fuqaro uchun 3 BHM jarima, jazo qoʻllanganidan keyin bir yil ichida xuddi shunday takroriy qoidabuzarlik uchun 5 BHM belgilangan. Oʻzi egallab turgan uy-joyda roʻyxatsiz yashashga yoʻl qoʻygan shaxs uchun shu normada tegishlicha 5 va 10 BHM nazarda tutilgan. Rasmiylashtirish boji va qoidabuzarlik jarimasi alohida toʻlovlar: jarima roʻyxatning oʻrnini bosmaydi.

Javobgarlikdan bevosita istisnolar bor: jumladan, 18 yoshga toʻlmaganlar, 60 yoshdan oshganlar va davlat taʼminotida boʻlganlar. Bu istisnolar roʻyxati toʻliq emas: norma favqulodda vaziyatlar, jazoni oʻtash va hujjatlar yoʻqolishining ayrim holatlarini ham hisobga oladi. Qoʻllanishi qoidabuzarlikning tegishli qismi va tasdiqlangan holatlarga bogʻliq; bolaga kattalar bilan birga avtomatik jarima tayinlab boʻlmaydi.

Vaqtincha roʻyxat uchun soliq organida hisobga olingan ijara shartnomasini taqdim eting: u mulkdorning alohida roziligi, jumladan elektron soʻrovnoma tasdigʻini almashtiradi. Shartnoma yoʻq yoki hisobga olinmagan boʻlsa, bu istisno qoʻllanmaydi. Mulkdor munosabatlarni rasmiylashtirishi va yashovchini roʻyxatdan oʻtkazishi kerak; ogʻzaki kelishuv qonunda koʻrsatilgan hujjat oʻrnini bosmaydi.

Bolani ota-onadan birining manziliga uy egasining alohida roziligisiz roʻyxatdan oʻtkazish mumkin. Arizada tanlangan manzilni koʻrsating va bolaning hujjatlari bilan ota-onalikni tasdiqlang. Mulkdor roziligi talab qilinmasligini ota-ona oʻrtasidagi bola qayerda yashashi haqidagi nizo bilan aralashtirmang: roʻyxatga olish tartibi bu nizoni oʻzi hal qilmaydi.

Qonun FHDY maʼlumotlari orqali avtomatik roʻyxatni nazarda tutadi. Avval tugʻilish qaydi, ota-ona maʼlumotlari va «Manzil»dagi manzilni solishtiring, soʻng aniq nomuvofiqlikni tuzatish uchun murojaat qiling. Keyinchalik ariza orqali rasmiylashtirilganda bola qonuniy vakil manziliga roʻyxatga olinadi; unga kvartiradan ulush sotib olish shart emas.

Aka-uka va opa-singillarni bir-birining yashash joyiga roʻyxatdan oʻtkazishda maydon normasidan istisno amal qiladi. Qarindoshlikni tasdiqlovchi maʼlumotlarni taqdim eting va tartibning boshqa talablarini bajaring. Istisno maydonga taalluqli; hujjatlarsiz yoki mulkdor tasdigʻisiz har qanday arizani talabga mos deb hisoblashga asos bermaydi.

Shu manzilda yashashni davom ettirsangiz, oʻn ish kunida qayta roʻyxatdan oʻting. Ijara shartnomasi yoki mulkdor roziligining muddatini tekshiring: yangi roʻyxat amaldagi yashash asosiga tayanishi kerak. Saqlangan eski maʼlumotnoma yangi muddatni emas, oʻtgan davrni tasdiqlaydi.

Ularning roʻyxati mulkdagi ulushni anglatmaydi, ammo uy-joydan foydalanish asoslari alohida aniqlanadi. Yozuvni bekor qilish va sud nizosi zarur boʻladigan holatlar uydan roʻyxatdan chiqarish haqidagi materialda yoritilgan. U oʻz manzilingizni rasmiylashtirish emas, boshqa shaxs roʻyxatini tugatish kerak boʻlganda foydali.

Qonun xatlov va boshqa shaxsga oʻtkazish taqiqini rad etish asoslari qatorida koʻrsatadi, keyingi PQ-265 esa roʻyxatga olishning maxsus shartini belgilagan: roʻyxatdan oʻtuvchi qarorda sanalgan shaxs yoki organ murojaati bilan yozuv bekor qilinishiga oldindan rozi boʻladi. Shuning uchun arizada cheklov va shu shartni koʻrsating. Rad javobi boʻlsa, aynan qoʻllangan normaga eʼtiroz bildirish uchun asos koʻrsatilgan yozma hujjat kerak.

Qonunda rad etish asoslarining yopiq roʻyxati belgilangan. Unga zarur hujjatlarning yoʻqligi, notoʻgʻri maʼlumot, boj toʻlanmagani, maxsus tartib hisobga olinadigan xatlov yoki oʻtkazish taqiqi, harakatlanishga qonuniy cheklov va qoʻllanadigan maydon normasining buzilishi kiradi. Boshqa asos bilan rad etish taqiqlanadi. Rad javobi ustidan sudga shikoyat qilish mumkin. Soʻrovnoma, toʻlov tasdigʻi va rad javobini saqlang: ular qaysi talablar bajarilganini koʻrsatadi.

2025-yil 10-iyuldagi OʻRQ-1074 Toshkent shahri va Toshkent viloyatida doimiy propiska qilinadigan shaxslar toifalari haqidagi oldingi qonunni bekor qildi. Shuning uchun roʻyxatdan oʻtish huquqini faqat eski «toifalar roʻyxati» bilan tekshirib boʻlmaydi. Manzil, hujjatlar, maydon va istisnolar haqidagi amaldagi qoidalar qoʻllanadi.

2026-yil 15-iyuldagi PQ-265 taqiq yoki xatlov qoʻyilgan uyda roʻyxatga olishni alohida tartibga soldi. Bu shartni mulk huquqini oʻtkazish yoki cheklovni olib tashlash bilan aralashtirmang: gap manzil yozuvi haqida. Yakunda har bir arizadagi shaxsning maʼlumotnomasi va muddatini tekshiring; xato boʻlsa, organga notoʻgʻri maydonni koʻrsatib, tasdiqlovchi hujjatni ilova qiling.