Nikohdan qanday ajralish va mol-mulkni qanday boʻlish kerak?

Umumiy voyaga yetmagan bolalari boʻlmagan er-xotin oʻzaro rozi boʻlsa, nikoh FHDYO organida bekor qilinadi. Mehnatga layoqatsiz muhtoj tarafni taʼminlash yoki umumiy mol-mulkni boʻlish yuzasidan nizo boʻlsa, uni sudga olib chiqish mumkin; ajralishni qayd etish esa ariza berilganidan uch oy oʻtgach amalga oshiriladi.

Asosiy qoida — nikohdan sud tartibida ajratish. Umumiy voyaga yetmagan bola boʻlsa, taraflardan biri rozi boʻlmasa yoki FHDYOdagi rasmiylashtirishdan boʻyin tovlasa, daʼvo beriladi; sud oilani saqlab qolish va birga yashashning imkoni yoʻq deb topsa, nikohni bekor qiladi.

Ha, javobgarning roziligi suddagi daʼvo uchun majburiy emas. Er yoki xotin sud tomonidan bedarak yoʻqolgan yoxud muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki kamida uch yilga ozodlikdan mahrum qilingan boʻlsa, ikkinchi taraf FHDYOga yakka ariza bera oladi. Ammo bola, mol-mulk yoki taʼminot nizosi boʻlsa, masala baribir sudda koʻriladi.

Boshlangʻich qoida — agar nikoh shartnomasida boshqacha tartib boʻlmasa, er va xotinning ulushlari teng. Sud voyaga yetmagan bolalar manfaatini yoki taraflardan birining eʼtiborga loyiq manfaatini asoslab, tenglikdan chekinishi mumkin; shaxsiy mol-mulk esa taqsimotga kiritilmaydi.

Ariza berishdan oldin uch masalani ajrating: nikohni bekor qilish, bolalarning holati va mol-mulk. Sud ajralish vaqtida bolaning kim bilan yashashi, aliment, er yoki xotinga taʼminot va mol-mulkni boʻlishni hal qilishi mumkin. Biroq uchinchi shaxs huquqiga taʼsir qiladigan taqsimot alohida ishga ajratiladi; bu qoida sud hal qiladigan masalalarda koʻrsatilgan.

Javobgarning majlisga kelmasligi ishni cheksiz toʻxtatib turmaydi. U tegishli tarzda xabardor qilingan boʻlsa, sud kelmaslik sababini tekshiradi va taraf jarayonni ataylab choʻzayotganini koʻrsa, protsessual qoida asosida ishni koʻrishi mumkin.

Ajralish haqidagi hal qiluv qarorida sud guvohnoma berish uchun boj qaysi tarafdan yoki ikkalasidan va qancha undirilishini ularning moddiy ahvolini hisobga olib belgilaydi. Bu oilaviy qonunchilikdagi alohida masala boʻlib, mol-mulk daʼvosi boji bilan bir xil emas.

Nikoh davomida orttirilgan koʻchmas mulk, transport, daromad, omonat, qimmatli qogʻoz va ulushlar odatda umumiy mol-mulkka kiradi. Uy yumushlarini bajargan yoki bolaga qaragani uchun mustaqil daromadi boʻlmagan taraf ham teng huquqqa ega; aktiv faqat er yoki xotin nomiga rasmiylashtirilgani birgalikdagi umumiy mulk tartibini oʻzi bekor qilmaydi.

Nikohdan oldin tegishli boʻlgan, hadya yoki meros tariqasida yoxud boshqa bepul bitim asosida olingan narsa har bir tarafning oʻz mulki hisoblanadi. Lekin nikoh davomida umumiy mablagʻ yoki ikkinchi taraf mehnati hisobiga uning qiymati ancha oshgan boʻlsa, sud uni umumiy deb topishi mumkin. Shu sabab kadastrdagi ism bilan birga pul manbasi, ish hajmi va qiymat oʻzgarishi ham isbotlanadi.

Umumiy mol-mulk nikoh davomida ham, ajralishdan keyin ham boʻlinishi mumkin. Taraflar kelishuv tuzadi, nizo boʻlsa tarkib va qiymatni sud aniqlaydi; voyaga yetmagan bolalar ehtiyoji uchun olingan buyumlar va ularning nomidagi omonatlar taqsimlanmaydi. Bu qoidalar mol-mulkni boʻlish normasida berilgan.

Umumiy qarzlar berilgan ulushlarga mutanosib taqsimlanadi. Kredit faqat kim imzo qoʻygani bilan belgilanmaydi: pul oila manfaatiga sarflangani tekshiriladi. Ipoteka qoldigʻi va bank huquqini chetlab boʻlmaydi, oilaviy munosabat amalda tugaganidan keyingi yakka toʻlov esa keyinchalik kompensatsiya talabi boʻlishi mumkin. Nizo predmeti sud koʻrayotgan vaqtdagi bozor qiymati asosida baholanadi; zarur boʻlsa ekspertiza tayinlanadi.

Birga yashash va oilani saqlash nega imkonsizligini bayon qilib, daʼvo bering. Sud yarashish uchun olti oygacha muddat berishi mumkin, lekin oilaviy zoʻravonlikdan jabrlangan shaxs soʻrasa, bunday muddat belgilanmaydi; javobgarning bitta eʼtirozi nikohni doimiy saqlab qolmaydi.

Er xotinning roziligisiz homiladorlik vaqtida va bola tugʻilganidan keyin bir yil davomida ajralish daʼvosini bera olmaydi. Bu cheklov Oila kodeksida erning tashabbusiga nisbatan belgilangan va xotinning oʻzi sudga murojaat qilishiga toʻsqinlik qilmaydi.

Oxirgi maʼlum manzil va ish joyini yozing, bogʻlanish urinishlarini ilova qiling va suddan xabar yuborishni soʻrang. Shaxsni oʻzboshimchalik bilan bedarak yoʻqolgan deb hisoblamang: bu maqomni sud belgilaydi, aks holda odatiy daʼvo va xabardor qilish tartibi ishlaydi.

Kadastrdagi ism bilan cheklanmay, xarid sanasi va asosini tekshiring. Nikoh davomida olingan kvartira odatda kimning nomida ekanidan qatʼi nazar umumiy boʻladi; nikohdan oldingi xarid, hadya, meros yoki shaxsiy pul manbasi hujjat bilan isbotlanadi.

Hadya xotinning oʻz mulkiga dalolat qiladi, ammo umumiy pul yoki ikkinchi taraf mehnati hisobiga qiymat jiddiy oshgan boʻlsa, huquqiy tartib oʻzgarishi mumkin. Hadya shartnomasi, smeta, chek, oʻtkazma, surat va taʼmirdan oldingi hamda keyingi qiymatni tasdiqlovchi hujjatlarni yigʻing.

Qarz oluvchining ismi masalani yakka hal qilmaydi. Mablagʻ oila uyi, davolanish yoki umumiy ehtiyojga sarflanganini yoxud qarz oluvchining shaxsiy maqsadiga ketganini koʻrsating; umumiy majburiyat ulushlarga mutanosib hisoblanadi, bankning shartnomaviy huquqi esa saqlanadi.

Muddatni nikoh bekor qilingan kundan avtomatik sanamang. Boʻlish talabi uchun uch yil amal qiladi, lekin boshlanishi taraf huquqi buzilganini bilgan yoki bilishi lozim boʻlgan paytga bogʻlanadi; javobgar daʼvo muddati haqida bildiradi, sud esa aniq sana va dalillarni Oliy sud tushuntirishi asosida baholaydi.

Bitim, bank koʻchirmasi, eʼlon va olingan pul haqidagi dalillarni yigʻing. Oila manfaatiga zid va boshqa taraf irodasiga qarshi chiqarib yuborilgan umumiy aktiv qiymati taqsimotda hisobga olinishi mumkin; umumiy koʻchmas mulk bitimida notarial rozilik va uni nizolash muddati ham tekshiriladi.

Qarorning xulosa qismini tekshiring: nikoh bekor qilinganmi, mol-mulk kimga berilgan, kompensatsiya va qarz qancha, xarajat qanday taqsimlangan. Fuqarolik ishi boʻyicha apellatsiya odatda bir oy ichida beriladi; uzrli sabab va oʻz vaqtida kiritilgan iltimosnoma boʻlsa, muddatni tiklash mumkin.

Nikohning tugashi faqat qaror kuchga kirishi bilan yakunlanmaydi: qonun uni FHDYO organida qayd etish bilan bogʻlaydi. Guvohnomani oling, sud bergan koʻchmas mulk va transport huquqini roʻyxatdan oʻtkazing, kompensatsiya toʻlanmasa ijro hujjatini oling. Kreditor ishtiroki yoki davlat roʻyxati kerak boʻlgan ishni ogʻzaki kelishuv bilan qoldirmang.